Leerplicht hangt heel nauw samen met het leerrecht, ofwel het recht op onderwijs.
In Nederland staan de rechten en plichten van ouders, leerlingen en schooldirecteuren precies aangegeven in de Leerplichtwet. Deze wet is een rechtsmiddel waarmee gewaarborgd wordt dat alle jongeren in Nederland aan het onderwijs kunnen en zullen deelnemen. Het doel van de leerplichtwet is dat jongeren zo goed mogelijk worden toegerust met kennis en vaardigheden die zij nodig hebben om een zelfstandige plek in de samenleving te verwerven. Een afgeronde schoolopleiding is daarvoor een eerste vereiste.
In de leerplicht staan omschreven
a. begin van de leerplichtige leeftijd;
b. het moment waarop een jongere niet langer onder de leerplichtwet valt;
c. op welke basis, al dan niet tijdelijk, vrijstelling verleend kan worden;
d. taken van leerplichtambtenaren;
e. verplichtingen van schooldirecteuren;
f. verplichtingen van ouders en/of leerlingen.
